Inhoud:
- Gebeurtenissen week 6;- De planeten en de maanfase;
- Zijn er kometen zichtbaar?;
- Dwergplaneten en planetoïden;
- Meteorenzwerm(en) actief?;
- Vage Vlekjes;
- Weersverwachting week 6;
- Lanceringen week 6;
Gebeurtenissen week 6
Woensdag 7 februari: om 14 uur is Venus in conjunctie met Uranus. Zij staat nu 44 boogminuten ten zuiden van Uranus. 's Avonds staat Uranus nog ruim 40 boogminuten (minder dan anderhalve maandiameter) 'rechtsboven' Venus. Daarom is dit een goede gelegenheid om Uranus op te sporen met een (flinke) verrekijker of een kleine telescoop. Mercurius is ook in de buurt.
Vandaag begint op het noordelijk halfrond van Mars de herfst. Dat is goed nieuws voor de beide marsrovers, want zij bevinden zich op het zuidelijk halfrond en daar begint nu dus de lente! Seizoenen op Mars duren ongeveer twee keer zo lang als die van de aarde.
Om 19 uur bereikt Mercurius zijn grootste oostelijke elongatie. De hoekafstand tot de zon bedraagt nu 18°14'. De kleinste planeet van ons zonnestelsel is nu het beste waarneembaar, in de avondschemering. Gebruik eventueel een verrekijker.
Nacht van woensdag 7 op donderdag 8 februari: om 5 uur staat de maan slechts 2° ten zuiden van Spica. Wij waarnemers in de Benelux zien de kortste afstand zo rond 1.45 uur.
Zaterdag 10 februari: vanavond is Saturnus in oppositie! In andere woorden: de planeet staat tegenover de zon aan de hemel en komt dus op wanneer de zon ondergaat en gaat onder wanneer de zon opkomt. Perfecte waarneemomstandigheden dus! Rond middernacht staat de geringde planeet hoog in het zuiden. Al met een kleine telescoop kun je de prachtige ringen waarnemen.
De ringen zijn nog tot en met volgend jaar zichtbaar, maar in en rond september 2009 zijn ze niet waarneembaar. Sinds februari 1996 kijken we al naar de zuidzijde van de ringen van Saturnus. Toen trokken we voor het laatst door het vlak van de ringen van Saturnus. Een aantal jaren later, op 7 april 2003, waren de ringen maximaal 'open'. Ze waren toen het beste zichtbaar. In de Sterrengids 2007 staat aanvullende informatie met een grafiek. Lees dat vooral als je meer wilt weten over de stand van de ringen.
Onderstaande afbeelding is een compilatie van Saturnusopnamen vanaf 2003. Je ziet dat de ringen steeds minder ver open komen te staan. Ook zie je dat de fotograaf, Rijk-Jan Koppejan van Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg steeds betere opnames maakt met zijn webcam.
Zondag 11 februari: om 6.47 uur is er een rakende bedekking van een ster van de zevende grootte. De grenslijn van de bedekking loopt via Noord-Holland, Utrecht en Helmond naar Roermond. Ten noordoosten van de lijn is er een gewone bedekking. Op pagina 139 van de Sterrengids 2007 staat de lijn uitgetekend op een kaart van Nederland en België. Zo kun je nauwkeuriger vaststellen of het vanuit jouw woonplaats een bedekking, een rakende bedekking of helemaal geen bedekking is.
Vanmiddag bereikt de zon de meest late zonneculminatie van het jaar; vanuit Utrecht gezien gaat de zon om 12.54 uur door het zuiden. De Sterrengids schrijft: vandaag bereikt de tijdvereffening, het verschil der rechte klimmingen van de middelbare en de ware zon, haar grootste negatieve waarde, namelijk 14 minuten en 13 seconden. De tijdvereffening is de som van twee periodieke termen: een component met een periode van een jaar die het gevolg is van de excentriciteit van de aardbaan (de zon doorloopt de ecliptica met een variabele snelheid), en een component met een periode van een half jaar als gevolg van de helling van de aardas (de zon doorloopt niet de hemelequator doch de ecliptica die er schuin op staat). Hierdoor bereikt de tijdvereffening vier extreme waarden in de loop van het jaar en wordt ze ook viermaal nul.
Aanvullende informatie staat op pagina 23 van de Sterrengids in een blauw vlak.
Bron: Sterrengids 2007.
--Terug naar boven--
De planeten en de maanfase
De kleinste planeet Mercurius is 's avonds in het zuidwesten waarneembaar in het sterrenbeeld Waterman. Deze week, om precies te zijn op woensdag 7 februari om 19 uur, bereikt hij zijn grootste oostelijk elongatie.
Het helderste lichtpunt aan de hemel, Venus, staat 's avonds in het zuidwesten te schitteren, evenals Mercurius in het sterrenbeeld Waterman. Ze gaat meer dan 2 uur na de zon onder en verwijdert zich langzaam maar zeker van de zon (haar elongatie neemt toe).
Mars staat 's ochtends in het zuidoosten, maar komt door de kleine hoek die de ecliptica 's morgens met de horizon maakt, slechts 75 tot 90 minuten voor de zon op. Daarom is hij nog moeilijk waarneembaar, staande in het sterrenbeeld Boogschutter.
De grootste planeet van ons zonnestelsel, Jupiter, staat 's morgens in het sterrenbeeld Slangendrager. Dat sterrenbeeld behoort niet tot de dierenriem maar de zon staat er wel een gedeelte van het jaar in. Aangezien de planeten de ecliptica ook grotendeels volgen, bewegen zij er op hun langzame tocht langs de hemel ook zo nu en dan door.
De alom bekende geringde planeet Saturnus, staat ten westen van Regulus, de helderste ster van de Leeuw. Hij bereikt deze week zijn oppositie met de zon. Hij komt nu op wanneer de zon onder gaat en gaat onder wanneer de zon opkomt. Het zijn dus perfecte omstandigheden voor het waarnemen!
Uranus is nog (slecht) waarneembaar in de avondschemering met een verrekijker of kleine telescoop. Venus kan deze week als begeleider fungeren, die er slechts schijnbaar 40 boogminuten van verwijderd staat.
Neptunus staat in het sterrenbeeld Steenbok. Hij staat te dicht bij de zon om waargenomen te kunnen worden.
Met de maan is het voor deepsky-waarnemingen weer wat beter gesteld dan vorige week: het is op zaterdag 10 februari om 10.51 uur MET Laatste Kwartier. In de nanacht kun je stoorlicht van de maan verwachten als je deepsky-waarnemingen verricht.
Deze week bereikt de maan tevens het Apogeum van zijn elliptische baan. De maan staat op 7 februari om 14 uur MET het verst van de aarde: 404.992 kilometer, waardoor de schijnbare diameter afneemt tot 29'30".
Bron: Sterrengids 2007.
--Terug naar boven--
Zijn er kometen zichtbaar?
Alleen vermelding van kometen helderder dan magnitude +12. Ook worden uiteraard alléén de kometen die vanuit de Benelux waarneembaar zijn vermeld.
Na een drukke tijd wat kometen betreft zijn er op dit moment geen kometen zichtbaar van magnitude +12 of helderder. Zwakkere kometen vind je in onderstaande bron. Bovenstaande foto's tonen de pracht van komeet McNaught, die nu alleen nog vanuit de zuidelijkste delen van het zuidelijk halfrond waarneembaar is, maar als enige geruststelling voor ons al is afgezwakt tot magnitude +3,0. De bovenste foto is van 19 januari en de onderste van 25 januari: je ziet duidelijk dat de komeet sterk is afgezwakt. De foto's zijn gemaakt door ontdekker R.H. McNaught vanuit Australië.
Bronnen: Skyhound.com en Recent Comet Brightness Estimates.
--Terug naar boven--
Dwergplaneten en planetoïden
Alleen de planetoïden (ook wel: asteroïden) die vanuit de Benelux waarneembaar zijn en ongeveer magnitude +10 of minder hebben worden vermeld. Ook dwergplaneten worden hier vermeld, en wel tot magnitude +14.
Planetoïde 3 Juno heeft nu magnitude +10 en komt dus binnen het bereik van eenvoudige telescopen. Juno is te vinden in de Maagd.
Vesta, de asteroïde die vaak het helderst van de planetoïden is, maar pas als vierde werd ontdekt, heeft magnitude +7,5 en wordt nog steeds langzaam helderder, omdat de oppositie pas eind mei van dit jaar is. Tot die tijd blijft de planetoïde helderder worden. Ze staat in het sterrenbeeld Weegschaal.
7 Iris is 's avonds in het sterrenbeeld Stier te vinden met magnitude +9,3.
Planetoïde nummer 18, Melpomene, heeft magnitue +9,8 en verblijft in het sterrenbeeld Kreeft.
Net als Melpomene bevindt ook 20 Massalia zich in de Kreeft. Ze staat onder de sterrenhoop M44 met een magnitude van +8,4. Die helderheid heeft ze doordat ze deze week haar oppositie met de zon bereikt. Dat gebeurt om precies te zijn op maandag 29 januari om 17 uur.
Thalia, de 23e planetoïde die ontdekt werd, heeft magnitude +10 en staat in het sterrenbeeld Maagd.
In de Sterrengids 2007 staan veel handige opzoekkaartjes van alle planetoïden. Ik raad je aan om deze onmisbare gids aan te schaffen.
Bron: Sterrengids 2007.
--Terug naar boven--
Meteorenzwerm(en) actief?
Zoals elk jaar in februari zijn ook nu weer de Virginiden actief. Dat is een langdurige zwerm met trage, maar heldere meteoren: soms zijn ze helderder dan Venus. Dan spreekt men van een vuurbol (niet een vuurbal zoals vaak gezegd wordt) of bolide. De Virginiden lijken uit het sterrenbeeld Maagd te komen.
Ook kan er natuurlijk zoals altijd een zogenaamde sporadische meteoor verschijnen. Die hoort niet bij een zwerm.
Bron: Sterrengids 2007.
--Terug naar boven--
Vage Vlekjes - leuke deepsky-objecten in de maand februari
Vage Vlekjes verschijnt vanaf nu elke maand. Niet meer elke week, zoals eerst. Dit is besloten in verband met de vaak storende maan.
Geschreven door Roel Weijenberg.
Voerman
De komende week staat rond middernacht het sterrenbeeld Voerman bijna in het zenit. Je vind het sterrenbeeld eenvoudig door de kop van de stier naar boven toe door te trekken. De helderste ster van dit sterrenbeeld is Capella, de op drie na helderste ster aan de hemel met een magnitude van -0,08.
Voerman is bij deepsky-waarnemers vooral bekend vanwege de drie prachtige open sterrenhopen die relatief dicht bij elkaar staan: M36, M37 en M38. Het leuke is dat ze alledrie met een verrekijker te zien zijn en heel soms zelfs met het blote oog! Voor deze sterrenhopen geldt dat ze in ieder instrument prachtig zijn om te bekijken; van klein lenzenkijkertje tot reuzendobson.
M37
De meest oostelijke van de “Voermannetjes” is M37. Een prachtige compacte hoop zwakke sterren. Bij een lage vergroting lijkt het wel een losse bolhoop. De helderste ster van dit groepje staat precies in het midden. Er zijn bij hogere vergroting ook opvallende donkere plekken te zien in de sterrenhoop. Ikzelf vind het één van de mooiste open sterrenhopen aan de hemel.
M36
De middelste van de drie. Deze sterrenhoop is het mooist bij een lage vergroting. De sterren zijn wat helderder dan die van M37 en de hoop is iets meer verspreid. Door mijn kijker vind ik de vorm wat op de letter “K” lijken.
M38
Tweelingbroertje van M36 maar wat meer zwakkere sterren. Ten westen van M38 staat een lieflijk klein sterrenhoopje (NGC 1907, rechts op de foto). Prachtig gezicht om ze samen te zien in één beeldveld bij lage vergrotingen.
Weersverwachting week 6
De volgende weersverwachting komt van Weeronline.nl. Voor een actueel kaartje voor het weer in Nederland kun je kijken op de live-pagina op Astrostart (in het uitschuifbalkje "media").
Vanavond en vannacht hebben we een mix van opklaringen en wolkenvelden. Tijdens een wat langere opklaring ontstaat er weer mist. De minima komen uit tussen 0 en 4 graden.
Morgen begint de dag met bewolking en mogelijk een spatje regen. In de middag zijn er enkele opklaringen, maar later ook van het noorden uit een paar buien. Bij deze buien kan de neerslag als natte sneeuw vallen. De wind komt uit richtingen tussen west en noordwest en het wordt ongeveer 6 graden.
Dinsdag zien we af en toe de zon, maar vallen er ook een paar buien. Bij deze buien kan de neerslag vallen als regen, korrelhagel of (natte) sneeuw. De middagtemperatuur ligt tussen 6 graden vlak aan zee en 3 graden in het oosten en zuidoosten. Er staat een zwakke wind uit richtingen tussen noord en noordwest.
Woensdag liggen de maxima met 2-5 graden nog iets lager. Er is wederom kans op enkele buien met winterse neerslag. Er staat maar weinig wind.
Daarna houdt het licht winterse weer nog een paar dagen aan. De maxima liggen rond een graad of 4 en in de nachten vriest het een graadje. Komend weekend lijken de temperaturen met een zuidwestenwind weer op te lopen.
--Terug naar boven--
Lanceringen week 6
Geen lanceringen deze week!
Lanceringen afgelopen week:
Sea Launch: MISLUKKING! De Zenit 3SL-raket kwam dinsdagavond niet van de grond. In plaats daarvan zakte de raket in en ontplofte. Aan boord was satelliet SES New Skies NSS-8 van Nederlandse bodem. Lees hier meer!
Bronnen: Spaceflightnow.com en Gunter's Space Page.
--Terug naar boven--
