Vanaf de tijd van de Oude Grieken tot aan de negentiende eeuw was leven in het zonnestelsel iets vanzelfsprekends. Men ging er vanuit dat alle planeten gevuld zouden zijn met levende wezens en dat zelfs de sterren zelf hun eigen biosferen bevatten.

Dit optimisme werd de grond ingeboord in de era van de ruimtevaart. Tegen de jaren '80 gingen alle wetenschappers er vanuit dat de planeten niets anders waren dan inerte ballen van rots, zachtjes draaiend rondom een doodnormaal zonnetje. Dat pessimisme blijkt nu toch niet helemaal gegrond. Er blijken verschillende nabije werelden te zijn die wellicht toch de thuishaven van micro-aliens kunnen vormen.

Het leven heeft enkele basisingrediënten nodig:

-> ruwe materialen
-> een oplosmiddel (water als eerste keuze)
-> energie om dit alles aan te drijven

Het eerste is geen probleem op zo'n beetje ieder rotsachtig stuk puin in het zonnestelsel. Het handvol elementen dat noodzakelijk is voor leven is bijna overal verkrijgbaar. De overige twee benodigdheden zijn aan elkaar gekoppeld, aangezien energie noodzakelijk is om vloeistoffen vloeibaar te houden.

De buitenste regionen van het zonnestelsel zijn vreselijk koud en het zonlicht is hier niet krachtig genoeg om van water iets anders te maken dan graniethard ijs. Dat is de reden dat leven onmogelijk werd geacht te bestaan buiten de baan van Mars. Maar de wetenschap is niet zonder verrassingen en er blijken warme werelden te bestaan op plaatsen waar de zon niet schijnt.

Al met al zijn er niet meer dan een half dozijn objecten onder de volgelingen van de zon die wellicht leven zouden kunnen herbergen. Nu volgt een handige veldgids bij het vinden van buitenaardse biosferen. We beginnen met de meest voor de hand liggende:

Aarde Onze wereld is het schoolvoorbeeld van een planeet die draait op zonne-energie. Het grootste deel van de flora en fauna bestaat uiteindelijk als gevolg van de nucleaire oven in de kern van de zon. Op aarde is de meest gebruikte stof voor het omzetten van zonlicht naar energie chlorofyl of "bladgroen" - het is de aandrijver van de aardse biosfeer. Toch bestaan er ook biogemeenschappen diep onder de grond en op de bodem van de oceaan.


Venus Er zijn niet veel wetenschappers die geloven dat leven mogelijk is in deze oven. Er zijn enkele standvastige wetenschappers die vol blijven houden dat in de dikke, zure wolken van Venus plaats is voor zwevend leven: Venusiaanse "acidofylen" - analogen van een soort bacterie die op aarde in staat is in zeer zure omgevingen te overleven.

Mars Dan nu ieders favoriete, bewoonde buitenaardse planeet. Hoewel het gortdroge oppervlak van de rode planeet gegarandeerd steriel is, is er indirect bewijs voor waterige bronnen die zich diep onder de grond bevinden. Als deze vloeibare reservoirs inderdaad bestaan, dan zou het leven hier dekking gezocht kunnen hebben. Huidige Marsbewoners zouden in leven blijven dankzij de interne, geologische hitte die de waterbronnen warm houdt.


Titan Deze grote maan van Saturnus is uiteraard veel te koud voor vloeibaar water. De lucht is echter dik en vol met koolwaterstoffen. Het zonlicht slaat deze moleculen uiteen en hierbij ontstaat o.a. acetyleen. Dat zou als voedingsstof kunnen fungeren voor bacteriën die zich in ondergrondse water-ammoniak oplossingen ophouden. Onwaarschijnlijk? Misschien. Mogelijk? Ja zeker! Leven op Titan zou dan heel anders zijn dan hetgeen we op aarde gewend zijn.

Manen zijn talrijk rondom de gasplaneten en verschillende manen kunnen op een bepaalde manier met elkaar reageren zodat warmte vrijkomt. In dit soort stelsels zijn de satellieten continu bezig met een gravitationeel potje touwtrekken. Hierdoor wordt hun binnenste ingedrukt en uitgerekt. De resulterende wrijving kan van alles produceren: van warme oceanen tot actieve vulkanen en geisers. Dit proces staat bekend als getijde-opwarming en lijkt een veel voorkomend proces te zijn.

De beste voorbeelden van warme satellieten als gevolg van inwendige getijden zijn:

Europa Er is behoorlijk bewijs dat deze met ijs bedekte wereld een oceaan herbergt die zich ongeveer 26 kilometer onder het ijs schuilhoudt. Op de bodem van deze uitgestrekte, mysterieuze zee bevinden zich misschien vulkanische pluimen die voedingsstoffen en heet water uitbraken in de koude, donkere diepte.

Ganymedes en Callisto Aangezien beide Joviaanse manen een vergelijkbare interne structuur hebben als Europa zouden ook hier vloeibare oceanen kunnen bestaan. Aangezien hun ijslaag veel dikker is zal het vinden van dat leven nog uitdagender worden dan op Europa.

Enceladus Volkomen onverwacht werd het minieme maantje toegevoegd aan de lijst van "mogelijk levende werelden". Deze maan spuugt enorme fonteinen van water in de ruimte en vormt in het feite de eerste wereld met 100% bewijs voor vloeibaar water. En waar water is...?

Moraal van het verhaal? We kennen nu 8 werelden (inclusief de aarde) in ons zonnestelsel van 9 planeten waar leven mogelijk is. Dat is niet zo veel als de Oude Grieken dachten, maar is veel meer dan we 20 jaar geleden voor mogelijk hielden. Nu moeten we dat leven nog zien aan te treffen. Het merkwaardige is dat onze technologie daar bij lange na niet geavanceerd genoeg voor is. Er is nog zo veel te ontdekken, zelfs in onze achtertuin.

Dit is een bewerking en update van een artikel dat in 2005 op AstroStart is verschenen.

Bron: AstroStart
[related]
Gerelateerde nieuwsberichten
{related:|related_date|: |related_title|
} [/related]