|
Spirit worstelt en doet ontdekkingen |
|
|
|
|
Geschreven door Marcel-Jan Krijgsman op
zaterdag 05 december 2009
|
|
|
 De Mars-rover Spirit zit nog altijd vast in Troy, een kuil vol Mars-zand. Na maanden studie is NASA twee weken geleden begonnen aan een "exit-strategie". Het gaat moeizaam. Sinds het begin van de uitbraakpoging heeft de rover opdracht gekregen om 9,5 meter te rijden en dat heeft een rit van 15 mm opgeleverd en ook een beweging van 5 mm de grond in. Maar bij die wielbewegingen graaft Spirit zoveel grond op, dat men iets bijzonders heeft ontdekt. Tegelijkertijd ontdekte Opportunity een heel belangrijke rots.
Spirit probeert achteruit de kuil genaamd Troy uit te rijden. Spirit's rechter achterwiel gaat niet verder, terwijl het linkerwiel zich door het zand ploegt.
Hoewel de roverbestuurders druk bezig zijn om Spirit uit Troy te krijgen, wordt er altijd ook even gekeken wat voor materiaal Spirit heeft opgegraven. Dat deed men al in 2007, toen een van Spirit's kapotte wielen een geul door de bodem groeven en het materiaal daarin opeens ijzer hydroxide tegen, een stof die gemaakt wordt in aanwezigheid van water. Men onderzoekt het materiaal waaruit het zand bestaat ook, omdat het van belang is te welk soort materiaal men te maken heeft voor de ontsnappingspoging van Spirit.
De bodem die nu door Spirit omgewoeld is, laat sulfaten zien. Sulfaten wijzen op een combinatie van vulkanisme en stoom. Men denkt dat de sulfaten gevormd zijn in stoomkanalen. En wie aan stoom denkt, denkt aan water. Wie aan water denkt, denkt aan de mogelijkheid van (microbiologisch) leven.
Een topografische kaart van Troy. Spirit staat op de rand van deze kuil.
Spirit blijkt precies op een soort grens te staan. Aan de linkerkant is de bodem sulfaatrijk, aan de rechterkant bevat de bodem de voor Mars normale concentrate sulfaat. De bovenkant van de sulfaatrijke bodem bestaat uit een soort korst. Men denkt dat deze korst ontstaan is door klimaatveranderingen. Wetenschappers denken dat wanneer een van de polen van Mars naar de zon gericht zijn, dat waterijs naar de equator gaat. Het kan er namelijk sneeuwen. Men heeft de volgende hypothese: de warme bodem onder de sneeuw zorgt ervoor dat de lagere lagen smelten. Dat water komt langs de sulfaten en neemt het in water oplosbare ijzersulfaat mee naar beneden. Wat overblijft is een korst met calciumsulfaat.
Dus ook al staat Spirit bijna stil, zelfs dan levert het wetenschap op. Maar hopelijk kan men Spirit bevrijden, want elders is nog meer wetenschap.
Ondertussen is Spirit's broer, Opportunity, nog altijd bezig met zijn lange weg naar de krater Endeavour. Onderweg kwam Opportunity drie meteorieten tegen en even leek het of de rover op 10 november nog een vierde gevonden had. Na analyse bleek deze steen, Marquette Island genaamd, toch Martiaans te zijn. Maar er blijkt iets interessants aan Marquette Island te zijn.
De rots genaamd Marquette Island is volgens Steve Squires het interessanste dat de Mars-rovers in de afgelopen 1000 sols tegengekomen is.
"Marquette Island is een van de coolste dingen die we gezien hebben in de laatste 1000 sol (sol = een Mars-dag, 24 uur 37 minuten 23 seconden)", zegt Steve Squyres, hoofdonderzoeker van het MER-project. Het vermoeden is dat Marquette Island uit de diepten van Mars opgeworpen is geweest door een inslag van een meteoriet. Het zou zomaar de steen van Rosetta kunnen zijn die ons een blik geeft in de vroege historie van Mars. "Deze rots is zo interessant en belangrijk, dat we alle tijd nemen die we nodig hebben om dit uit te zoeken", zegt Steve Squyres, "Het moet van een vergelegen krater komen. Het kan niet van Endeavour komen. Het moet recenter zijn dan dat. Het zou wel eens een monster van de Martiaanse korst kunnen zijn. En het verschilt van alles wat we tot nu toe gezien hebben. Het lijkt geochemisch gezien totaal niets te maken te hebben met Meridiani sedimenten".
De Rock Abrasion Tool heeft een gat geboord in de rots Marquette Island.
Opportunity heeft diverse instrumenten tegen Marquette Island aangehouden en het heeft de Rock Abrasion Tool gebruikt om door de buitenste laag van de rots te boren. Het gebruik van dit gereedschap is steeds een afweging, want de RAT wordt steeds botter en kan dus na elke boorpoging minder goed boren. Maar deze rots was het wel waard. Er werd weinig nikkel aangetroffen, hetgeen tot de conclusie leidde dat het in ieder geval geen meteoriet was. Wel vond men olivine en mogelijk plagioklaas en pyroxeen.
Volgende maand staan de Mars-rovers al weer zes jaar op Mars en ze zijn duidelijk nog altijd wetenschappelijk zeer relevant. Wie zal zeggen hoe lang de rovers ons nog nieuwe dingen leren over Mars? Deze auteur durft er geen geld op in te zetten.
Bronnen: Science@NASA, De MER update van de Planerary Society
|
