Welkom bij de twaalfde aflevering van Showcase. (Bijna) iedere zondag behandelen we een object en een daarbij horende foto gemaakt door een astrofotograaf. Deze week is een foto van Brocchi’s cluster, gemaakt door de astrofotograaf Jerry Lodriguss, verkozen tot de astrofoto van de week. Alle feiten en wetenswaardigheden over deze vreemde cluster vind je hier.

Een cluster dat eigenlijk geen cluster is

Brocchi’s cluster werd ontdekt in het jaar 964 na Christus door Al Sufi. Het is niet zo vreemd dat het cluster al zo vroeg werd ontdekt, want het is ’s nachts met het blote oog te zien. Daarna werd het opnieuw ontdekt door Hodierna in de 17e eeuw. Messier, de Herschels en NGC gaven het cluster geen nummer, wat waarschijnlijk kwam door de omvang. Zelfs met een laag vergrotende oculair kun je het cluster niet helemaal zien. Het beste is dus om Brocchi’s cluster, wat ook wel de Kleerhanger wordt genoemd, met een verrekijker te bekijken.

Eigenlijk is het geen echt cluster, want alle 40 sterren bevinden zich op verschillende afstanden. De sterren vormen samen een mooi patroon, waardoor astrofotografen het graag een naam geven. Het patroon dat de sterren vormen lijkt verdacht veel op een kleerhanger, maar de bijnaam ‘de Kleerhanger’ heeft het cluster niet voor niets gekregen. Brocchi’s cluster, ook wel Collinder 339 genoemd, wordt als object ook vaak omschreven als een ‘asterism.’ Een asterism is een groep sterren dat, ondanks dat het geen cluster is, een patroon vormt.

Het cluster werd vernoemd naar de Amerikaanse amateur-astronoom D.F. Brocchi die in de jaren 20 een kaart maakte van het ‘cluster.’ In 1931 werd het in de catalogus van Per Collinder opgenomen als een open cluster.

In de jaren 70 werd het cluster opnieuw onderzocht. Onderzoeken van Hall en Landingham onthulden dat slechts 6 van de heldere en 0 van de zwakke sterren dezelfde beweging hadden. Hieruit bleek dus dat het misschien inderdaad om een cluster ging. Sinds 1997 zijn er nieuwe onderzoeken verricht en daaruit is gebleken dat het niet om een cluster gaat, want alle sterren bevinden zich op andere afstanden en hebben andere bewegingen, al komen enkele sterren qua beweging dicht bij elkaar in de buurt. De nieuwe gegevens zijn voornamelijk verzameld door de Hipparcos satelliet.

Waar kan ik Brocchi’s cluster vinden?

De nevel is relatief makkelijk te vinden. Ten eerste moet je het sterrenbeeld Vulpecula (Vosje) vinden. Dit sterrenbeeld staat ook wel bekend om Messier Object 27, de Halternevel. Het sterrenbeeld Vulpecula bevindt zich onder het sterrenbeeld Cygnus en bevindt zich aan de noordelijke hemel.

Van mei tot november is het sterrenbeeld zichtbaar. In mei staat het na 22:00 uur net boven de oostelijke horizon en in november komt het net aan het eind van de nacht boven de horizon. Het sterrenbeeld is vrij moeilijk te vinden, omdat het geen heldere sterren bevat. De helderste ster is de optische dubbelster alpha Vulpecuae met een magnitude van 4,5.

Brocchi’s cluster bevindt zich ten oosten van de Halternevel en moet met het blote oog te zien zijn en anders met een verrekijker. Zoek gewoon naar een kleerhanger aan de avondhemel. De tien helderste sterren van het cluster hebben een magnitude van 5 tot 7, dus die zijn redelijk makkelijk te observeren. Het cluster zelf heeft een magnitude van 3.5 tot 4.

Rechts kun je een afbeelding van het sterrenbeeld zien. De pijl wijst aan waar je Brocchi’s cluster kunt vinden.

Astrofoto van de week

De astrofoto van de week is gemaakt door Jerry Lodriguss. Hij maakte een prachtige heldere foto van het cluster en daarop is het patroon van de kleerhanger goed te zien. Hij gebruikte als telescoop een Astro-Physic’s 130 EDT f/8 refractor en belichtte de foto 30 minuten. De foto werd op 1 oktober 1997 gemaakt in de Verenigde Staten en hij gebruikte geen filter.



- Meer foto's van Jerry Lodriguss zien? Klik hier!
- Meer foto's van Brocchi’s cluster zien? Klik hier!

De volgende keer

Volgende week weer een nieuwe Showcase. Waar het over gaat? Dat ligt compleet aan jou!

Wil je graag dat jouw foto hier behandeld wordt? Die kans is groot als je die naar AstroStart stuurt (webmaster@astrostart.nl) of plaats hem gewoon op het forum onder 'Astrofotografie.'

- Kortom, stuur je foto('s) en misschien zie je jezelf in de volgende editie terug!